Cornelio  Nepote, Annibale

 

Valutazione:

comprensione del brano p. 3

strutture morfosintattiche p. 4

lessico p. 3

 

Strumenti

vocabolario

testo di morfo-sintassi

 

Tempo: 2 ore

 

Nepote mette  in luce l’eccezionale abilità  di Annibale rispetto  a tutti  gli altri condottieri, ma l'invidia dei suoi concittadini gli ha impedito di raggiungere il successo finale. Odiò per tutta la vita i Romani, odio che gli era stato trasmesso come una sorta di eredità dal padre.

 

                       

 

1. Hannibal, Hamilcaris filius, Karthaginiensis. Si verum est, quod nemo dubitat, ut populus Romanus omnes gentes virtute superarit,non est infitiandum Hannibalem tanto praestitisse ceteros imperatores prudentia, quanto populus Romanus antecedat fortitudine cunctas nationes. 2. Nam quotienscumque cum eo congressus est in Italia, semper discessit superior. Quod nisi domi civium suorum invidia debilitatus esset, Romanos videtur superare potuisse. Sed multorum obtrectatio devicit unius virtutem.  3. Hic autem velut hereditate relictum odium paternum erga Romanos sic conservavit, ut prius animam quam id deposuerit, qui quidem, cum patria pulsus esset et alienarum opum indigeret, numquam destiterit animo bellare cum Romanis.

 

                                                                                 

 

1)  Si verum est...non est infitiandum :  periodo ipotetico  del I tipo, in cui  l'apodosi   ( non est infitiandum ) è espressa dalla  coniugazione perifrastica  passiva ;  quod nemo dubitat :  prop.    relat.  incidentale;  ut..superarit   ( superaverit ):  prop. completiva  con funzione di soggetto di  verum est  (la  costruzione più comune è quella dell'accusativo e infinito);  virtute :  compl. di    limitazione ;  Hannibalem...praestitisse :  prop. soggettiva , retta da  non est  infitiandum ;  prudentia : compl. di limitazione, come il successivo  fortitudine ;  tanto...quanto : avverbi correlativi di misura, in presenza del verbo  praesto,  che  comporta un'idea di paragone;  quanto...antecedat :  prop. comparativa  di  uguaglianza, al congiuntivo per  attrazione modale .

 2)  superior :  compl. predicativo  del soggetto, riferito ad Annibale;  Quod :  coordina copulativamente una  protasi  col periodo precedente;  nisi...debilitatus esset...potuisse : periodo ipotetico del III tipo, la cui apodosi è  data da  videtur superare potuisse,  costruzione personale di  videor , avente per  soggetto  Hannibal ;  domi :  locativo ;  invidia :  compl. di causa efficiente .

 3)  ut...deposuerit :  prop. consecutiva , anticipata da  sic ;  qui...numquam  destiterit : prop. relativa con valore causale;  cum...pulsus esset et...indigeret :  prop. concessive , tra loro coordinate;  patria :  abl. di allontanamento ;  alienarum opum :  genitivo di privazione .